Zelfzorg: zorgen voor mezelf of zelf zorgen voor?

Een paar jaar geleden was ik uitgenodigd op een feestje van een collega. Ik besloot er heen te gaan, ook al kende ik verder niemand. Bij binnenkomst bleek het aantal aanwezigen nog beperkt en ik paste er prima tussen. Ik vond het gezellig, praatte met een aantal anderen en dronk een wijntje. Na een uurtje werd het drukker. Iedereen kende elkaar, praatte met en lachte om elkaar. Het effect dat dit op mij had, is dat ik stiller werd en me terug trok. Ik werd me heel bewust van mezelf en van de anderen om me heen en vooral van de (voor mijn gevoel) onoverbrugbare afstand tussen mij en de rest van de feestvierders. In plaats van weg te gaan, bleef ik. Een dik uur later besloot ik toch te vertrekken. Ik had de voordeur nog niet achter me dichtgetrokken en de tranen stroomden al over mijn wangen. Totaal overprikkeld reisde ik het uur daarna naar huis. Ik begreep niet wat er aan de hand was. In gesprekken met een haptonome ontdekte ik dat ik voor mezelf mag kiezen en dat dit niets af doet aan de relatie met de ander. Als ik me niet meer op mijn gemak voel, is het ok om weg te gaan. Een volgend feestje probeerde ik uit wat er gebeurde toen ik na een uur naar huis ging. Tot mijn verbazing gebeurde er niets! Niemand werd boos en de betreffende vriendin vindt me nog even leuk.

Schrijven over zelfzorg herinnerde me aan deze situatie. Het is een woord dat ik zelden gebruik en dat zet me aan het denken over de definitie ervan. Het roept bij mij twee betekenissen op: zorgen voor mezelf en zelf zorgen voor. Het verschil zit hem voor mij in de richting waarin de zorg gaat. In het eerste geval richt de zorg zich op mijzelf en in het tweede geval is de zorg gericht op iets of iemand anders.

Wanneer ik stil sta bij het zorgen voor mezelf denk ik vervolgens gelijk in termen van goed zorgen voor mezelf en de daarbij behorende vergrotende en overtreffende trap, beter en best. Interessant dat ik er op die manier naar kijk en het gevoel heb dat het altijd beter kan. (Dit riekt naar perfectionisme en ik kan niet ontkennen dat ik hét graag goed wil doen in het leven, wat dat ook is en aan welke maatstaven het ook gemeten wordt.)

Dan het ‘zelf zorgen voor’. Ik zorg graag voor anderen, vind het belangrijk dat mensen om mij heen (dierbaren, kennissen, maar ook onbekenden) het goed hebben (of beter, best?!). En als ik daaraan bij kan dragen, zal ik dat niet laten. Ik voel me met regelmaat verantwoordelijk voor anderen en dat uit zich onder andere door heel snel ja te zeggen op verzoeken. Ik ga daarbij voorbij aan wat ík op dat moment wil en het zeggen van nee gaat me meestal het beste af als ik daadwerkelijk niet kan doordat er al een afspraak staat (een afspraak met mezelf niet meegerekend). Hoe komt dat eigenlijk? De oorsprong ligt vast ergens in mijn jeugd verscholen, maar in het nu ben ik vooral bang om afgewezen te worden. En mijn logica is dat als ik voor mezelf kies, de ander vast boos wordt of me op zijn minst minder leuk vindt.

Inmiddels heb ik met mezelf afgesproken dat ik altijd weg mag gaan als ik me ergens, om wat voor reden dan ook, niet ok voel en dat ik nee mag zeggen op verzoeken als dat beter voelt. Ik ervaar wat het me brengt als ik míjn gevoel volg: meer rust, ontspanning en vrijheid, maar ook schuldgevoel en angst liggen op de loer. Ik balanceer tussen zorgen voor mezelf en zelf zorgen voor de ander, maar tegenwoordig wel met iets meer nadruk op het zorgen voor mezelf, omdat het zorgen voor een ander me nog altijd makkelijker af gaat.